De Jevgeni Onegin Uitdaging – Hoofdstuk 7

1A67E442-678B-4304-A203-A96406B4F1EA_1_201_a

Waarin Tatjana de echte nep Jevgeni Onegin leert kennen

Wie dacht dat er nu een berouwvolle Onegin en een wegkwijnende Olga ten tonele zouden verschijnen komt bedrogen uit. We blikken nog even terug op het graf van Lenski en daar treurden inderdaad twee zusjes. Maar inmiddels is het lente, het paadje naar het graf is overwoekerd en Olga is getrouwd en met haar kersverse echtgenoot op dienstreis. Onegin is voor onbepaalde tijd naar Sint Petersburg vertrokken.

Tatjana is nu alleen achtergebleven. Ze worstelt met de nog altijd groeiende hartstocht die ze ondanks alles wat er gebeurd is nog voor Onegin voelt.

Literaire context

Zoals collega blogger Benn Bell hier schreef is het vrijwel onmogelijk om een literair werk te lezen zonder dat al dan niet bewust in een literaire context te plaatsen. Die context bestaat uit de boeken die we zelf eerder hebben gelezen. Zo merkte Benn op dat hij grote overeenkomsten zag tussen Jevgeni Onegin en The Raven van Edgar Allen Poe.

Ik moest in hoofdstuk 7 steeds aan Jane Austen’s Pride and Prejudice (1813)* denken: beide heldinnen worden ineens geconfronteerd met het landgoed van de man die hun gedachten beheerst en die op dat moment niet thuis is, zodat ze een uitgelezen gelegenheid hebben om eens goed rond te neuzen. Beide worden door een praatgrage huishoudster binnengelaten. Pas in het domein van de man in kwestie ontdekken ze zijn ware aard. In het geval van Elizabeth Bennet en Mr Darcy pakt dat onverwacht positief uit, maar Tatjana ontdekt juist dat Jevgeni Onegin niet de romantische held is die zij in hem zag.

Tatjana’s zoektocht

Poesjkin gebruikt de term ‘pelgrim’ om Tatjana op dat moment te beschrijven (20). Tatjana is een lezer en het zal ons dan ook niet verbazen dat zij instinctief naar de boeken van Onegin greep om erachter te komen wie hij nou eigenlijk echt is. De inhoud, of juist het gebrek daaraan, van de boekenkast is een goede indicatie voor het karakter van de eigenaar. Vandaar ook de populariteit van de #showusyourshelves hashtag en het plotselinge belang van een goede ‘zoom-achtergrond’. Tatjana begrijpt dat ze vooral moet kijken naar de gelezen boeken en leest met extra aandacht de passages die Onegin met potlood of nagel gemarkeerd heeft (23).

Met Pride and Prejudice in ons achterhoofd verwachten we dat Onegin elk moment zijn bibliotheek binnenloopt, maar dat gebeurt niet en Tanja kan ongestoord lezen. Uit zijn boeken en aantekeningen blijkt dat hij een poseur is, hij imiteert slechts de helden uit populaire literatuur. Ze kan nu eindelijk het hoofdstuk Onegin afsluiten. Als Tanja thuis toegang had gehad tot dezelfde boeken, had ze Onegin gelijk kunnen doorzien.

Tanja zag in Onegin haar ideale literaire held, maar hij blijkt een kopie van een literaire held te zijn. Een essentieel verschil tussen de twee is dat Tanja leert van haar ervaringen, of die nu uit boeken komen of het echte leven. Onegin kopieert maar interpreteert niet wat hij leest.

Naar Moskou, naar Moskou, naar Moskou!

Terwijl Tanja Onegin ontmaskert in zijn studeerkamer, maakt haar moeder plannen om in Moskou een echtgenoot voor haar te vinden. In januari vertrekken Tanja en haar moeder met ‘almost all that they possessed’ (31:11) om de rest van de winter door te brengen bij een tante in Moskou. De oplettende lezer zal opmerken dat dit dus precies een jaar na de svjastki en Tatjana’s droom is. De droom die inderdaad profetisch bleek; Onegin heeft Lenski echt gedood.

Grappig genoeg is het eerste wat Tanja ziet als ze na haar eerste nacht in Moskou wakker wordt een stal op de voor haar vreemde binnenplaats* (43:14). Maar misschien hoorde ze dan in ieder geval wel het gekakel van haar eigen kippen, want ook die hadden ze meegenomen.

De arme Tatjana, die helemaal geen echtgenoot wil, wordt van diner naar theater gesleept en aan het eind van hoofdtuk 7 heeft ze ongewild de aandacht van een dikke generaal getrokken.

Opmerkelijk in hoofdstuk 7

De hoofdrol is in dit hoofdstuk weggelegd voor Tatjana. Afscheid nemen is een rode draad: het afscheid van Lenski, geïmpliceerd door de grafscène in stanza 6; het afscheid van Olga in stanza 12*; het afscheid van Onegin, geïmpliceerd door het lezen van zijn boeken; en tenslotte afscheid van Tanja’s geliefde platteland en haar onafhankelijkheid. Tanja’s afscheid van het platteland is een echo van Poesjkin’s eigen afscheid van het platteland op het eind van hoofdstuk 6. Tanja’s moeder is sinds haar eigen huwelijk niet in Moskou geweest en gaat nu dus terug naar Moskou om haar dochter te laten huwen. Januari 1821 stond in het teken van voorspellingen omtrent de toekomstige echtgenoot van Tanja, en januari 1822 staat in het teken van het daadwerkelijk vinden van een echtgenoot. In de eerste helft van dit hoofdstuk wordt Tatjana eerst blootgesteld aan Onegin’s bibliotheek, in de tweede helft aan de grote stad Moskou.

*****

  • Hoewel Austen vreemd genoeg blijkbaar niet veel gelezen werd in Rusland in Poesjkin’s tijd, is het niet onwaarschijnlijk dat Poesjkin bekend was met haar werk.
  • Moskou was dan wel een grote stad, maar het had in die tijd een veel plattelandser karakter dan Sint Petersburg. De grote huizen hadden binnenplaatsen met stallen waar pluimvee en varkens gehouden werden.
  • Dit afscheid van Olga is onverwacht sentimenteel; de term ‘boezemvriendin’ wordt gebruikt, terwijl de twee door hun verschillende karakters niet close waren, zo heeft Tanja Olga nooit verteld dat ze verliefd was op Onegin.

 

Tekst en foto © Elisabeth van der Meer 2020

Hoofdstuk 8 staat in de planning voor 7 juni. Ik wens jullie veel leesplezier!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s